เคลียร์ช่องปาก ติดเครื่องเหล็กวันเดียว ทำได้จริงไหม?

กรณีไหนที่ “ติดเหล็กวันเดียว” ได้เลย? และแบบไหนที่ต้องรอก่อน

สำหรับกลุ่มที่หมออาจพิจารณาติดเครื่องมือให้ในวันเดียวกัน จะประกอบไปด้วยเหตุผลดังนี้

• สุขภาพเหงือกอยู่ในเกณฑ์ดีเยี่ยม: คือเหงือกต้องมีสีชมพู ดูสุขภาพดี ไม่บวมแดง และไม่มีภาวะเลือดออกตามไรฟันขณะที่หมอทำการขูดหินปูน (Scaling) ค่ะ สาเหตุที่ต้องเน้นเรื่องเหงือกมาก เพราะถ้าเหงือกไม่อักเสบ ผิวฟันจะแห้งสนิท หมอจะทำงานง่ายและกาวติดเหล็กจะยึดเกาะได้แน่นที่สุดตั้งแต่วันแรกค่ะ

• ไม่มีฟันผุ หรือมีรอยผุเพียงเล็กน้อย: ในเคสที่เช็กละเอียดแล้วไม่มีฟันผุเลย หรือมีเพียงแค่รอยจางๆ ที่ใช้เวลาอุดไม่เกิน 15-20 นาที หมอสามารถจัดการรอยผุเหล่านั้นให้เสร็จ แล้วต่อด้วยขั้นตอนการติดเหล็กได้เลย โดยที่คนไข้ไม่เหนื่อยล้าจนเกินไปค่ะ

• แผนการรักษาไม่ต้องอาศัยการศัลยกรรม: คือเป็นเคสที่เน้นการเรียงฟันโดยไม่ต้องถอนฟันเพิ่ม หรือไม่มีฟันคุดที่วางตัวอยู่ในตำแหน่งที่ขัดขวางการติดเครื่องมือ ทำให้หมอไม่ต้องรบกวนเนื้อเยื่ออ่อน ไม่มีการเสียเลือดในช่องปาก สภาพแวดล้อมในปากจึงพร้อมสำหรับการ Bonding 100% ค่ะ

• ผิวเคลือบฟันสมบูรณ์: ไม่มีปัญหาฟันด่างหรือความผิดปกติของผิวเคลือบฟันที่ต้องใช้เวลาเตรียมผิวฟันนานเป็นพิเศษ (Pre-treatment) ทำให้ขั้นตอนการกรดผิวฟันและใส่น้ำยายึดเกาะทำได้รวดเร็วและแม่นยำค่ะ

Doctor’s Note: สำหรับกลุ่มนี้ หมอจะทำความสะอาดฟันด้วยการขูดหินปูนและขัดฟันให้สะอาดกริบ (Polishing) เพื่อเตรียมพื้นผิวให้พร้อมที่สุด จากนั้นก็เริ่มขั้นตอนการติดแบร็กเก็ตได้เลยค่ะ คนไข้จะได้เริ่มเส้นทางรอยยิ้มใหม่ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง เรียกว่าสะดวกและประหยัดเวลาเดินทางไปได้เยอะเลยค่ะ

กลุ่มที่หมอขอให้ “รอรอบถัดไป” ก่อนดีกว่า 

1. ถ้ามีฟันต้องถอน หรือต้องผ่าฟันคุดในวันนั้น

ในเคสที่ต้องจัดการงานศัลยกรรมช่องปาก หมอไม่แนะนำให้ติดเหล็กภายในวันเดียวกัน ด้วยสาเหตุเหล่านี้

• กาวติดไม่อยู่ : การติดแบร็กเก็ตต้องทำบนผิวฟันที่แห้งสนิทจริงๆ ค่ะ แต่หลังถอนฟันจะมีเลือดซึมออกมาตลอดเวลา ความชื้นจากเลือดจะทำให้กาวติดเหล็กเสื่อมสภาพ ติดไปแป๊บเดียวเหล็กก็หลุดค่ะ

• ความสะอาดของแผล: เครื่องมือจัดฟันเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรียและเศษอาหารได้ง่ายมากค่ะ ถ้าแผลถอนฟันยังไม่ปิดสนิทแล้วมีเหล็กไปขวางอยู่ข้างๆ จะทำให้ทำความสะอาดแผลยาก เสี่ยงต่อการติดเชื้อ หรือเกิดภาวะเบ้าฟันอักเสบ (Dry Socket) ที่ทำให้ปวดรุนแรงได้เลยค่ะ

2. ถ้ามีฟันผุหลายซี่ หรือมีรอยผุขนาดใหญ่

การอุดฟันก่อนจัดฟันเป็นเรื่องที่รอไม่ได้ค่ะ แต่ถ้ามีงานอุดเยอะ หมออยากให้แบ่งทำ เพราะ:

• กล้ามเนื้อขากรรไกรล้า: การอุดฟันละเอียดๆ หลายซี่ใช้เวลานานค่ะ ถ้าต้องต่อด้วยการติดเหล็กอีกเกือบชั่วโมง คนไข้จะเริ่มล้าจนอ้าปากไม่ไหว พอขากรรไกรสั่นหรือคุมน้ำลายไม่ได้ หมอก็จะวางตำแหน่งเหล็กได้ไม่เป๊ะ ซึ่งตำแหน่งเหล็กนี่แหละค่ะคือ “หัวใจ” ที่กำหนดว่าฟันจะเรียงออกมาสวยตามแผนไหม

• อาการเสียวฟัน: ฟันที่เพิ่งผ่านการกรอและอุดใหม่ๆ อาจมีความไวต่อความรู้สึกชั่วคราวค่ะ ถ้าหมอไปติดเครื่องมือแล้วมีแรงดึงจากลวดทันที อาจทำให้คนไข้เจ็บหรือระบมฟันซี่นั้นมากเกินความจำเป็นค่ะ

3. ถ้าเหงือกอักเสบแดงบวม หรือมีหินปูนหนามาก

หลังการขูดหินปูนในเคสที่เหงือกไม่แข็งแรง หมอจะให้พัก 3-7 วันก่อนเสมอค่ะ เพราะ:

• รอให้เหงือกกระชับ: หลังขูดหินปูนใหม่ๆ เหงือกจะยังระบมและบวมพองอยู่ค่ะ หมอต้องรอให้เหงือกหายอักเสบและหดตัวกลับเข้าที่ก่อน เพื่อให้เห็น “คอฟัน” ที่ชัดเจน หมอจะได้แปะเหล็กได้ในตำแหน่งที่ถูกต้องที่สุด

• ลดเลือดซึมระหว่างติดเหล็ก: เหงือกที่อักเสบจะเลือดออกง่ายมากค่ะ แค่โดนลมเป่าหรือโดนน้ำยากัดผิวฟัน เลือดก็ซึมแล้ว ซึ่งอย่างที่หมอบอกไปค่ะว่า ถ้ามีเลือดแม้แต่หยดเดียว กาวติดเหล็กจะหลุดง่ายขึ้น การรอให้เหงือกแห้งและสุขภาพดีก่อน จึงช่วยให้เหล็กติดแน่นทนนานกว่าค่ะ